آموزش جغرافیا
 
 
ناصر احمدیان کارشناس ارشد جغرافیا
 

(  جزایر سه گانه ایرانی  )

آنچه امارات طلب می کند

       *  شیخ" راشد بن عبدالله النعیمی" وزیر امور خارجه امارات متحده عربی در گفتگو با شبکه خبری الجزیره ادعا کرد سه جزیره تنب بزرگ ، تنب کوچک و ابوموسی در سالهای 1971 و 1991 در قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی توسط ایران اشغال شده اند.

        شهرستان ابوموسی  با وسعت 8/68 کیلومتر مربع  مشتمل بر جزایر ابوموسی ، جزیره تنب‌ بزرگ،  تنب کوچک ، سیری ، فرور بزرگ  و فرور کوچک است.                                          جزیره ابوموسی با وسعت 12 کیلومتر مربع ،  تنب بزرگ با11 کیلومتر مربع و تنب کوچک با 2 کیلومتر مربع مساحت ، همراه با سایر جزایر ایرانی خلیج فارس ،  دنباله چین خوردگی های زاگرس محسوب می شوند.                    
جزیره ابوموسی یکی از
 14جزیره استان هرمزگان و نزدیک‌ ترین پهنه خشکی از خاک ایران به خط استوا است  که  در222 کیلومتری بندرعباس و75  کیلومتری بندر لنگه واقع  است. نام جزیره ابوموسی به صورت های مختلف در تاریخ ایران به کار گرفته شده است که از آن جمله می توان به بوموسی (مخفف بوم موسی)، بوموف، باباموسی و گپ سبزو (به دلیل وجود مراتع مرغوب و وجود آب شیرین در گذشته ) اشاره کرد. این جزیره با طول وعرض حدود 5/4 کیلومتر  بعنوان  یکی از مراکز صدور نفت خام کشور با ظرفیتی قابل توجه محسوب می شود . به دلیل نبود  آب شیرین و اراضی مناسب کشاورزی  بیشتر مردم ابوموسی ماهیگیرند .  در این جزیره معدن خاک سرخ نیز وجود دارد .                                                                       
           جزیره تنب بزرگ به مساحت 3/10 کیلومتر در فاصله 14 مایل دریایی از جنوب غربی جزیره قشم واقع است .
جزیره تنب‌کوچک
  مثلث شکل و در6مایلی غرب جزیره تنب بزرگ قرار دارد. فاصله آن تا مرکز استان،‌ از طریق دریا، حدود105 مایل دریایی و مساحت آن حدود 2 کیلومتر مربع است.این جزیره غیرمسکونی است .                
.
      خلیج فارس و جزایر آن از جمله ابوموسی در روزگار ایلامیان به ویژه  در زمان سلطنت شیلهک این شوشیناک (1151 - 1165 پیش از میلاد) تحت تسلط این سلسله بوده است. در دولت ماد نیز جزایر خلیج فارس جزو یکی از ایالت های جنوب غربی و سپس جزو ساتراپ (استان) چهاردهم دولت ماد به نام «درنگیانه» و بخشی از کرمان بود. در دوران هخامنشیان این جزایر از جمله جزیره های ابوموسی و تنب بزرگ و کوچک به موجب بند 6 ستون اول کتیبه بیستون ، جزو استان پارس بوده است. همچنین در دوران اشکانیان،  در روزگار سلطنت مهرداد اول (171 - 138 پیش از میلاد) بنادر و جزیره های پارس تحت حکومت این سلسله قرار گرفت .     در عهد ساسانیان جزایر و بنادر خلیج فارس جزو قلمرو ایران و کوده (شهر) اردشیر ، خوره (استان) پارس و جزو پادکیسان نیمروز بود.                                                          
         پس ازورود اسلام به ایران ، در دوره اقتدار آل بویه (از323 هـ. ق) ، بنادر و جزایر سراسر کرانه های خلیج فارس در قلمرو فرمانروایی آنها قرار داشت. این فرمانروایی به دست  سلجوقیان کرمان ادامه داشت تا اینکه پس از انقراض ملوک کیش در سال 626 هـ. ق، در روزگار اتابکان فارس و ایلخانان مغول، والی های دریای فارس یا ملوک هرمز، در جزیره کیش سکنی گزیدند  و تا سال (779 هـ. ق) بر تمام جزایر خلیج و دریای مکران (دریای عمان) حکومت کردند.
       تیموریان نیز خراج جزیره کیش و سایر جزایر خلیج فارس را تا سال 873 هـ. ق که در ایران حکومت داشتند، جزو فارس محسوب و وصول می کردند                                                    
.
         با ورود پرتغالی ها به خلیج فارس و آغاز فعالیت های استعمار نوین در منطقه، جزایر این خلیج  از جمله ابوموسی به اشغال دریانوردان پرتغالی درآمد. در روزگار سلطنت شاه عباس صفوی، پس از یک دوره طولانی نبرد ، جزایر و بنادر ایرانی در خلیج فارس از جمله ابوموسی، قشم، هرمز و بحرین به وسیله نیروهای ایرانی آزاد شد که به همین مناسبت بندر گمبرون به بندرعباس تغییر نام یافت.                                          
      در سال 1147 هـ. ق (1735 م) نادرشاه افشار، لطیف خان دشتستانی را به سمت حاکم ایالت های جنوب ایران و کاپیتانی کل سواحل و بنادر و جزایر خلیج فارس منصوب کرد که این فرد در سال 1736 م به بحرین لشکر کشید و شیخ جبار هوله، یاغی بحرین را شکست داد و کلید دژ بحرین را برای نادرشاه فرستاد. کریم خان زند نیز در سال 1179 هـ. ق (1765 میلادی) بر سراسر منطقه فارس و جزایر خلیج فارس از جمله ابوموسی و... اعمال حاکمیت کرد.
     در دوره قاجاریه آقامحمدخان پس از شکست دادن جانشینان کریم خان زند، موفق شد بر تمام ایران از جمله بنادر و جزایر خلیج  مسلط شود .

      در روزگار فتحعلی شاه هم جزایر دریای پارس از جمله کیش، بحرین، ابوموسی، هندرابی، تنب بزرگ و تنب کوچک، فارور و... جزو ایالت فارس محسوب می شد و در سال 1263 هـ. ق کرانه ها و جزیره های خلیج فارس از جمله جزیره ابوموسی بخشی از ایالت «بنادر خلیج فارس»  شد.                                        
       درسال 1853 انگلستان که از سال 1819 به بهانه حفظ امنیت  در خلیج فارس استقرار یافته بود  در راه تثبیت سلطه خود، حکام منطقه را در کنفرانسی جمع کرد و آنها قراردادی  را تحت عنوان صلح جاویدان امضا کردند که به موجب آن انگلیسی ها اجازه یافتند نه تنها به بهانه مبارزه با دزدان دریایی بلکه به بهانه حفظ امنیت خلیج فارس بتوانند در هر حادثه ای که در کرانه های خلیج فارس اتفاق می افتد مداخله کنند.

            در سال 1891 م بریتانیا در پی این کوشش ها جزایر ابوموسی و تنب بزرگ و تنب کوچک را که از روزگار کهن در تملک ایران و جزو لاینفک خاک آن بود به اشغال خود درآورد .   دولت ایران  دردهه نخست قرن 13 بارها حق حاکمیت خود را بر جزایر تنب و ابوموسی اعلام کرد و در تاریخ 5 اسفند 1308 هم وزارت خارجه ایران، نامه اعتراضی را مبنی بر برافراشتن پرچم انگلستان بر فراز جزایر ابوموسی و تنب بزرگ به وزیر مختار انگلستان در تهران نگاشت. حکومت ایران در طول سال های بعد نیز همواره ضمن انجام اقدام هایی مشابه و نامه نگاری های متعدد که همگی از اسناد معتبر حق حاکمیت ایران محسوب می شوند، بر احقاق حق خود پای می فشرد.                                     . 
تا اینکه در نیمه دوم سال
 1971 دو کشورتوافق کردند که یک روز پیش از خروج نیروهای انگلیسی از خلیج فارس، ایران نیروهای خود را به جزایر مسکونی ابوموسی و تنب بزرگ و جزیره غیرمسکونی تنب کوچک اعزام کند و بدین ترتیب پس از حدود 80 سال که سیاست استعمار علی رغم حقوق مسلم تاریخی مانع اعمال حاکمیت ایران بر این جزایر شده بود، پس از گفت وگوهای طولانی و پیگیر، بار دیگر این جزایر تحت حاکمیت بر حق ایران قرار گرفت. 

 

 |+| نوشته شده در  چهارشنبه بیست و یکم فروردین ۱۳۸۷ساعت 11:45  توسط ناصر احمدیان  | 
  بالا